Łukasz Dziura - Kancelaria Radcy Prawnego

kontakt@kancelaria-dziura.pl (+48) 509 273 345
radca prawny Lublin Tomaszów Lubelski

Jesteś tutaj: Strona główna Blog Wady oświadczenia woli

Wady oświadczenia woli

Od osoby dokonującej czynności prawnej (np. zawarcie umowy, sporządzenie testamentu) wymagamy złożenia oświadczenia woli. Należy rozumieć‡ przez to zasadniczo każde zachowanie się osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej.

 

Niekiedy pojawić‡ się mogą sytuacje, w których nasza wola nie będzie prawidłowo wyrażona. Mogą to być‡ stany, które w czasie podejmowania decyzji wyłą…czają naszą świadomość‡ lub swobodę. Ustawodawca w części ogólnej kodeksu cywilnego wymienia okoliczności, w których złożone przez nas oświadczenie woli niekoniecznie będzie rodziło skutki prawne. Niekoniecznie dlatego, bo złożone oświadczenie może być‡ pozbawione skuteczności z mocy ustawy, ale będzie też wymagało inicjatywy składającego. Możemy wyróżnić‡ następujące wady oświadczenia woli:

1)    Brak świadomości lub swobody (art. 82 k.c.),

2)    Pozorność‡ (art. 83 k.c),

3)    Błą…d (art. 84, 85 i 88 k.c.),

4)    Podstęp (art. 86 k.c.),

5)    Groźba (art. 87 i 88 k.c.).

 

 

 

Brak świadomości lub swobody


Kodeks stanowi, iż nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłą…czającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Orzecznictwo sądowe pokazuje, że stanami wyłą…czającymi świadomość‡ lub swobodę w podejmowaniu decyzji są też chociażby narkomania, alkoholizm, psychoza czy długotrwała obłożna choroba. Oświadczenie złożone w takim stanie jest bezwzględnie nieważne. Co więcej, powołać‡ się może na niego nie tylko składający, ale każda osoba, która ma w tym interes prawny.

 

 

 

Pozorność‡


Nieważne jest również oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Z sytuacją taką będziemy mieć‡ do czynienia jeżeli strony ustalą między sobą, że oświadczenie co najmniej jednej z nich nie wywoła skutków prawnych, albo wywoła inne niż, te które wynikają z treści dokonywanej czynności prawnej. O ile w pierwszym przypadku czynność‡ prawna będzie bezwzględnie nieważna, ważność‡ tej drugiej będziemy oceniać‡ według właściwości ukrywanej czynności prawnej. Jeżeli wskutek pozornego oświadczenia woli osoba trzecia nabyła prawo lub została zwolniona od obowiązku, pozorność‡ nie ma wpływu na odpłatność‡ czynności prawnej (chyba, że osoba trzecia działała w złej wierze).

 

 

 

Błą…d


Przez błą…d rozumiemy mylne wyobrażenie człowieka o rzeczywistości. Przy czym w tym konkretnym przypadku chodzi tu o błą…d, który ma znaczenie prawne – odnosi się do treści dokonywanej czynności prawnej. W dodatku kwalifikował się będzie jedynie błą…d istotny, czyli uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod jego wpływem i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści.

Jeżeli oświadczenie woli składane jest innej osobie, uchylenie się od jego skutków jest dopuszczalne, jeżeli:

- błą…d został wywołany przez tę osobę (chociażby bez jej winy),

- osoba ta wiedziała o błą™dzie

- osoba ta mogła z łatwością błą…d zauważyć‡.

Przesłanki powyższe nie dotyczą jednak czynności prawnej nieodpłatnej (np. darowizna).

Od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego innej osobie pod wpływem błą™du, uchylić‡ się można poprzez złożenie adresatowi oświadczenia na piśmie w czasie roku od wykrycia błą™du.

 

 

 

Podstęp


Błą…d nie musi natomiast być‡ istotny, a nawet dotyczyć‡ czynności prawnej, jeżeli ten został wywołany podstępnie przez drugą stronę. O podstępie możemy mówić‡, jeżeli adresat oświadczenia celowo i świadomie wprowadza w błą…d składającego oświadczenie (np. podawanie nieprawdziwych informacji, utwierdzanie osoby w mylnym przekonaniu). Ustawodawca zrównał podstęp adresata z podstępem osoby trzeciej, jeżeli ta o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność‡ prawna była nieodpłatna. Tak jak w przypadku błą™du, od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego na skutek podstępu można uchylić‡ się przez złożenie oświadczenia woli na piś›mie w terminie roku od wykrycia błą™du.

 

 

 

Groźba


Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej grośby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może uchylić‡ się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać‡, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeń„stwo osobiste lub majątkowe. Przy tej wadzie podkreś›la się, że grośba musi być‡ poważna tj. osoba, wobec której kierowana jest grośba musi odczuwać‡ realne, poważne niebezpieczeń„stwo. Grośba musi wywołać‡ przymus psychiczny, obawę wywołaną celowo dla wymuszenia oświadczenia woli. Osoba, która złożyła oświadczenie pod wpływem grośby, może uchylić‡ się od jego skutków poprzez złożenie adresatowi pisemnego oświadczenia o uchyleniu się od jego skutków w terminie roku od chwili, w której stan obawy ustał.

 

 

 

 

Podstawa:

- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z póĹşn. zm.).

 

 

 

Autor

Łukasz Dziura

Radca prawny

Dodano dnia 08 wrz 2015