Łukasz Dziura - Kancelaria Radcy Prawnego

kontakt@kancelaria-dziura.pl (+48) 509 273 345
radca prawny Lublin Tomaszów Lubelski

Jesteś tutaj: Strona główna Blog Odszkodowanie i zadośćuczynienie po śmierci członka rodziny

Odszkodowanie i zadośćuczynienie po śmierci członka rodziny

Osoby najbliższe osób, które zmarł‚y w wyniku wypadku mogą dochodzić‡ szeregu roszczeń„ od osoby odpowiedzialnej za ś›mierć‡ bliskiego.

 

Omawiane tutaj roszczenia dochodzić‡ można zarówno jeżeli śmierć‡ czł‚onka rodziny wystąpił‚a na skutek wypadku komunikacyjnego, jak i z powodu wypadku przy pracy, bł‚ę™du medycznego czy choć‡by wypadku rolniczego. Nie ulega wątpliwoł›ci, iż szkoda niemajątkowa (krzywda) oraz szkoda majątkowa osób najbliższych zmarł‚emu winny spotkać‡ się™ z należytym zadość‡uczynieniem i odszkodowaniem ze strony ubezpieczyciela sprawcy wypadku. I tak art. 446 Kodeksu cywilnego reguluje możliwość‡ dochodzenia roszczeń„ w postaci jednorazowego odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej (§ 3) oraz zadość‡uczynienia za doznaną krzywdę™ (§ 4).

Celem odszkodowania z art. 446 § 3 k.c. jest chociażby czꙶ›ciowe zrekompensowanie uszczerbku w postaci znacznego pogorszenia sytuacji życiowej, bę™dącego nastę™pstwem zdarzenia, w którym poniósł ś›mierć‡ najbliższy członek rodziny. Stą…d w paragrafie 3 mowa jest o „stosownym” a nie „należnym” odszkodowaniu, gdyż  wyliczenie wysokoś›ci takiej szkody jest niezwykle trudne i wymaga rozważenia wszystkich okolicznoś›ci konkretnej sprawy. Ocena pogorszenia tej sytuacji i stopnia jego rozległoś›ci w znaczeniu sfer życia, których dotkn꙳o, powinna być‡ prowadzona w oparciu o szczegółową analizę™ położenia, w jakim znajduje się™ osoba uprawniona z uwzglę™dnieniem wszystkich okolicznoś›ci, które mają wpływ na jej warunki (trudnoś›ci) życiowe, wiek, stopień„ samodzielnoś›ci życiowej, stosunki rodzinne i majątkowe, warunki wychowawcze oraz przeprowadzenie porównania z sytuacją, w jakiej znalazłby się™ uprawniony, gdyby nie ś›mierć‡ osoby bliskiej (por. wyrok SN z 25.11.2010r., I CSK 702/09).


Zakresem zadość‡uczynienia z art. 446 § 4 k.c. obję™ty jest natomiast uszczerbek niemajątkowy doznany przez najbliższych członków rodziny zmarłego, w nastę™pstwie jego ś›mierci. Kompensacie podlega doznana krzywda, a wię™c w szczególnoś›ci cierpienie, ból i poczucie osamotnienia po ś›mierci najbliższego członka rodziny (por. wyrok SN z 10.05.2012, IV CSK 416/11). Zadość‡uczynienie to nie jest zależne od pogorszenia sytuacji materialnej osoby uprawnionej i poniesienia szkody majątkowej, a jego celem jest kompensacja doznanej krzywdy, a wię™c złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego ś›miercią osoby najbliższej i pomoc pokrzywdzonemu w dostosowaniu się™ do zmienionej w związku z tym jego sytuacji.


Uprawnionymi do roszczeń w obu tych przypadkach są najbliżsi członkowie rodziny. Do krę™gu tych osób należą przede wszystkim współmałżonek, rodzice, dzieci i rodzeń„stwo. To właśnie te osoby są postrzegane w pierwszej kolejności jako najbliżsi członkowie rodziny. Jednakże czę™sto dochodzi do sytuacji w których osoba zmarła żyła w niezalegalizowanym związku lub wychowywała dzieci nie bę™dąc jej biologicznym rodzicem. W takich sytuacjach sąd musi każdorazowo dokonywać szczegół‚owej analizy rzeczywistych relacji pomię™dzy zmarłym a okreś›loną osobą. Przede wszystkim ważna jest w takich sprawach więź uczuciowa, która faktycznie łączyła osoby oraz bliskość‡ mię™dzy nimi. To właś›nie ona wpływa na rozmiar krzywdy, długotrwałość‡ i intensywność‡ cierpień„ po śmierci osoby najbliższej. Sąd Najwyższy w wyroku z 13.04.2005r., IV CK 648/05 wskazał, iż „w przeważającej wię™kszoś›ci akty prawne zaliczają do rodziny: małżonków, ich dzieci wspólne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione, przyję™te na wychowanie w ramach rodziny zastę™pczej,  dzieci znajdujące się™ pod opieką (prawną), a niekiedy nawet dzieci obce przyję™te na wychowanie i utrzymanie, jeś›li rodzice nie żyją lub nie mogą zapewnić‡ im utrzymania albo też zostali pozbawieni lub ograniczeni we władzy rodzicielskiej. W obowiązującym stanie prawnym definiując poję™cie rodziny można użyć‡ nastę™pujących kryteriów: pokrewień„stwo, małżeń„stwo, przysposobienie, powinowactwo, rodzina zastę™pcza i pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym”. W tym kontekście o zadość‡uczynienie bę™dą mogli wystę™pować‡ np. konkubenci, dziadkowie, macocha, pasierb, wuj czy synowa.


Podmiotem, przeciwko któremu możemy dochodzić‡ zapłaty zadość‡uczynienia lub odszkodowania, jest przede wszystkim bezpoś›redni sprawca ś›mierci osoby najbliższej. To on głównie jest osobą odpowiedzialną za naprawienie szkody z tego tytułu. W tym kontekście dochodzi czę™sto do spraw sądowych, w których niezbę™dne staje się™ wykazanie zaistnienia czynu niedozwolonego, określenie odpowiedzialnego za ten czyn, wykazanie że doszło do uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, a w ich konsekwencji nastąpiła śmierć‡ poszkodowanego, wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomię™dzy uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, do którego doszło w wyniku zdarzenia, a śmiercią, a w końcu, że po stronie osoby bliskiej wystąpiła krzywda, czyli szkoda niematerialna w przypadku dochodzenia zadość‡uczynienia będąc szkoda materialna w przypadku dochodzenia odszkodowania.


Warto zaznaczyć‡, że stosowne odszkodowanie, podobnie jak zadość‡uczynienie za doznaną krzywdę™, jest roszczeniem samodzielnym, co oznacza, że jeżeli jest kilka osób uprawnionych do odszkodowania (np. małżonek i czwórka dzieci), to każda z nich ma własne, indywidualne roszczenie z tego tytułu, a wypłata odszkodowania realizowana jest na rzecz każdego z uprawnionych oddzielnie.

 

 

 

 

 

 

 

 

Autor

Łukasz Dziura

Radca prawny

Dodano dnia 28 kwi 2016